أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
176
قانون ( فارسى )
اگر سكسكه تسكين نيافت و چشم سرخرنگ شد ، حتما دليل بر بغرنجى بيمارى است و نشان از ورم مغز يا ورم معده دارد . در كتاب مرگ زودرس آمده است « اگر كسى سكسكه دارد و آماس غير طبيعى در طرف راستش رخ داد و سبب ويژهاى براى آن آماس در كار نبود و آن به آن سكسكه شدت يافت ، آن شخص شب را به سر زدن آفتاب فردا نمىرساند و قبل از طلوع زندگى را بدرود گويد . » . برخى ديگر گويند : سبب سكسكه عبارت از يك پى باريك است كه كبد و معده را بهم پيوند مىدهد . وقتى كه كبد از ورم در رنج است از طريق آن پى باريك آزار به دهانهء معده مىرسد . اگر كسى از مادهء روىآورى به سكسكه افتاده است كوشش كند كه عطسه سر دهد ، سكسكه از بين مىرود ؛ يا قى كرده و خلط سبب سكسكه را به بيرون پرت كند . اگر قى كرد و سكسكه از بين نرفت ، احتمالا چند سبب ديگر در به وجود آوردن سكسكه هست كه از اين قرارند : 1 - ورم در معده پيدا شده است . 2 - عصبى كه از سوى مغز به معده مىآيد ورم كرده است . 3 - ورم در مغز هست . كه در هر سه حالت سرخ شدن چشم به دنبال سكسكه آيد . باز در اين كتاب آمده است « كسى كه همراه سكسكه كردن دلپيچه و قى و كزاز و حالت متحير دارد . مرگش حتمى است . » نشانيها - اگر به وسيلهء قى كردن سكسكه آرام گرفت نشان آن است كه سبب سكسكه مادهاى گزندهء دهانهء معده و يا از سنگينى وارد آوردن بر معده بوده است كه اين احتمالات را ذكر كردهايم . اگر سكسكه بعد از پاكسازيها يا از اثر تبهاى سوزناك باشد به وسيلهء قى كردن تسكين نمىيابد و سكسكه از قى كردن افزون گردد . اين حالت علامت خشكى معده است . اگر سبب برانگيختن سكسكه ، سوءمزاجهاى سادهء بدون ماده يا سوءمزاجهاى همراه ماده باشد نشانيها را قبلا بهطور عموم ذكر كردهايم و ياد گرفتهاى ! اگر سبب حالت سكسكه ورم معده يا ورم مغز و يا ورم كبد باشد ، علامات هريك از آنها را در باب ويژه به آن اندام ذكر كردهايم . علاج سكسكه اگر سكسكه در اثر پر شدن معده از خوراك باشد و اين تلمبار شدن خوراك در معده به جد افراط رسيده باشد ، يا مادهء گزندهء دهانهء معده سبب سكسكه شده باشد ، قى كردن به دادش مىرسد و مفيدترين علاج است . علاوه بر قى كردن حركت شديد ، جنبش به هر دو طرف ، فرياد كشيدن ، به خشم آمدن ، شاد شدن ، ناگهان ترسانيدن ، غم زياد ، آب سرد بر رخسار پاشيدن - چنان كه يكهو بپاشند و چندشش آيد - ورزش كردن و اسبسوارى در آرام كردن سكسكه تأثير دارند . كسى كه سكسكه دارد و مىخواهد سرفه كند ، سرفه كردن را بتأخير اندازد و صبر داشته باشد ،